یکی از کارکنانی که بارها برای ارتقا رد شده بود به کارولین تالبوت گفته بود: «همه می‌دانیم این یک بازی است؛ فقط قوانینش را نمی‌دانیم!» فصل پنجم کتاب تالبوت درباره همین «قوانین بازی» است: استخدام، ارتقا و راه‌اندازی کسب‌وکار. در این مرحله کوچ کمی به منتور نزدیک می‌شود و اطلاعات هم ارائه می‌دهد، اما یک خط قرمز همچنان پابرجاست: تصمیم‌گیری به جای مراجع ممنوع.
بخش پنجم از مجموعه مقالات دوره ویژه کوچینگ تغییر مسیر شغلی. بخش قبل: تصمیم‌گیری شغلی در ۴ گام
شش جزء رسیدن به هدف
چه هدف استخدام باشد و چه خوداشتغالی، مراجع باید این شش بخش را پوشش دهد:
- ارزیابی خود: چه مهارت‌هایی دارم و چه چیزهایی باید بیاموزم؟
- ارزیابی فرصت: بازار چه می‌خواهد؟
- برندسازی: نقطه تمایز من چیست و می‌خواهم چگونه دیده شوم؟
- بازاریابی: کجا و چگونه خودم را معرفی کنم؟ (شبکه‌سازی و حضور آنلاین)
- فروش: رزومه، نامه همراه، مصاحبه یا پیشنهاد کسب‌وکار.
- مذاکره و تصمیم: کدام پیشنهاد را بپذیرم و با چه شرایطی؟
SWOT شخصی: آینه‌ای ساده و قدرتمند
ماتریس چهارخانه‌ای که در کسب‌وکار آشناست، روی خود فرد هم جواب می‌دهد:
- نقاط قوت: در چه چیزی عالی هستم؟ دیگران چه قوتی در من می‌بینند؟
- نقاط ضعف: چه شکاف‌هایی باید پر شود؟
- فرصت‌ها: چه کسانی می‌توانند کمکم کنند؟ چه روندهایی به نفع من است؟
- تهدیدها: چه موانع بیرونی‌ای وجود دارد؟
یکی از کوچ‌هایی که تالبوت با او مصاحبه کرده، SWOT را به‌عنوان تکلیف بعد از جلسه اول یا دوم می‌دهد. به گفته او این تمرین مهارت‌های قابل انتقال را آشکار می‌کند، به نوشتن رزومه کمک می‌کند و اعتمادبه‌نفس کسانی را که سال‌ها در یک نقش بوده‌اند بالا می‌برد. راهنمای کامل‌تر را در تحلیل SWOT شخصی چیست؟ بخوانید.
رزومه و شبکه‌سازی
مهم‌ترین اصل رزومه این است که از نگاه خواننده نوشته شود: چه دستاوردی داشته‌ام و چه ارزشی برای این سازمان می‌آورم؟ در جست‌وجو هم دو مسیر را هم‌زمان پیش ببرید: آگهی‌های منتشرشده و بازار پنهان کار از طریق شبکه آشنایان. امروز حضور آنلاین اختیاری نیست؛ اولین کاری که کارفرما می‌کند جست‌وجوی نام شماست. برای ساختن این حضور، کوچینگ برند شخصی کمک‌کننده است.
آمادگی برای مصاحبه شغلی
اصول کلیدی از دید تالبوت:
- مصاحبه‌گر می‌خواهد شما موفق شوید؛ او هم از مصاحبه با افراد بی‌آمادگی خسته است.
- مصاحبه «فروش» است؛ بگذارید دستاوردها حرف بزنند، نه صفت‌های تعریفی.
- درباره سازمان و مصاحبه‌گر تحقیق کنید.
- برای هر پرسش احتمالی سه نکته اصلی آماده کنید (روش STAR کمک می‌کند).
- پرسش‌های هوشمندانه خودتان را هم آماده داشته باشید.
کوچینگ شناختی‌رفتاری برای استرس مصاحبه
مشکل خود مصاحبه نیست، بلکه فکری است که درباره‌اش داریم. سه گام:
- کاوش: «وقتی به مصاحبه فکر می‌کنی چه فکری از ذهنت می‌گذرد؟ چه حسی داری؟ در نتیجه چه می‌کنی؟»
- چالش و تغییر: «راه دیگری برای فکر کردن به این موضوع چیست؟ چه شواهدی از باور جدیدت حمایت می‌کند؟»
- پیامدها: «با این فکر تازه چطور عمل می‌کنی؟ چه چیزی کمک می‌کند آن را حفظ کنی؟»
خطاهای شناختی رایج: نادیده گرفتن نکات مثبت («تمرین خوب بود اما روز مصاحبه خراب می‌کنم») و پیشگویی منفی («می‌دانم افتضاح می‌شود»). برای تقویت پایه‌ای‌تر، مقاله اعتماد به نفس را هم ببینید.
تصمیم درباره پیشنهاد کاری
کوچ نباید حتی تلویحاً بگوید چه کنید. اما می‌تواند پرسش‌های خوب بپرسد: «اگر بپذیری، دوازده ماه بعد چه حسی داری؟»، «بدترین و بهترین اتفاق چیست؟»، «اگر می‌دانستی چه کنی، چه می‌کردی؟». بازگشت به محرک‌های رضایت شغلی هم معیار محکمی است. روش گشتالتی دوستونه نیز کمک می‌کند تصمیم به‌جای تحمیل، خودش ظهور کند.
خوداشتغالی و بازنشستگی
برای خوداشتغالی همان شش جزء صادق است، اما با پرسش‌های بیشتر: ایده کسب‌وکار، مدل درآمدی، برنامه مالی و فروش. تالبوت یادآوری می‌کند که این گذار ممکن است سال‌ها طول بکشد؛ به دلیل نیاز به امنیت مالی، آزمودن هویت‌های مختلف یا رفع باورهای محدودکننده.
تمرین کوتاه
SWOT خودتان را برای هدف شغلی بعدی پر کنید و از دو نفر بخواهید ستون «نقاط قوت» را از نگاه خودشان کامل کنند. تفاوت‌ها را یادداشت کنید.
پرسش‌های متداول
کوچ رزومه را برای من می‌نویسد؟
خیر؛ بازخورد می‌دهد و کمک می‌کند دستاوردهایتان را ببینید، اما رزومه باید صدای خودتان باشد.
برای مصاحبه چند جلسه تمرین لازم است؟
معمولاً یک تا دو جلسه شامل مصاحبه آزمایشی و بازخورد کافی است.
جمع‌بندی
مرحله «رسیدن» ترکیبی از کار عملی و آمادگی ذهنی است. در بخش بعد به گذارهای شغلی دشوار می‌پردازیم.
تمرین زنده مصاحبه، SWOT و کوچینگ شناختی‌رفتاری بخشی از دوره کوچینگ تغییر مسیر شغلی با دکتر سعید جوی‌زاده است.
برگرفته و بازنویسی‌شده از فصل پنجم کتاب Essential Career Transition Coaching Skills اثر Caroline Talbott.
بدون دیدگاه