مسیر شغلی همیشه هموار نیست. گاهی شغل را از دست می‌دهیم، گاهی ماه‌ها جست‌وجو نتیجه نمی‌دهد و گاهی با وجود همه برنامه‌ها، هیچ قدمی برنمی‌داریم. کارولین تالبوت فصل ششم کتابش را عمداً به «روی سخت» گذار شغلی اختصاص داده است: موقعیت‌ها، ویژگی‌های فردی و چالش‌های روانی‌ای که کار کوچ را دشوار می‌کنند، و راهکارهایی که کوچ‌های باتجربه به کار می‌برند.
بخش ششم از مجموعه مقالات دوره ویژه کوچینگ تغییر مسیر شغلی. بخش قبل: از SWOT شخصی تا مصاحبه شغلی
۱. تعدیل و جابه‌جایی
از دست دادن شغل معمولاً با شوک، خشم و افت عزت‌نفس همراه است و گاهی فشار سازمان برای یافتن سریع جایگزین هم به آن اضافه می‌شود. کوچ در این مرحله:
- فضای امنی برای تخلیه احساسات فراهم می‌کند، بی‌آنکه در آن غرق شود؛
- کمک می‌کند فرد «ارزش واقعی» تجربه‌اش را ببیند، فراتر از عنوان شغلی؛
- مراجع را به تحقیق درباره گزینه‌ها و گفت‌وگو با افراد شاغل در آن حوزه تشویق می‌کند؛
- در «قرارداد سه‌جانبه» میان کوچ، فرد و سازمان، محرمانگی را شفاف می‌کند.
۲. گروه‌هایی با چالش ویژه
مدیران ارشد
شاید عجیب باشد، اما در یک پژوهش، مدیران ارشد گذارهای کاری را بزرگ‌ترین چالش زندگی‌شان دانسته‌اند؛ حتی بیش از سوگ. آنها به موفقیت و داشتن دستیار عادت دارند و ممکن است در کارهای عملی ناتوان باشند. کوچ کمک می‌کند تجربه گذارهای قبلی را منبع خرد ببینند، شبکه‌سازی را جدی بگیرند، گزینه‌هایی مثل مشاوره یا مدیریت موقت را بررسی کنند و روایت تازه‌ای از وضعیتشان بسازند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند کسانی که بیکاری را «توقف موقت» می‌بینند نه «ته خط»، بهتر کنار می‌آیند.
جوانان کم‌تجربه
مزیت سنی و انرژی دارند، اما سرمایه تجربی کمتری. تمرکز کوچ: کشف استعدادها، کسب تجربه عملی و آمادگی مصاحبه.
افراد مسن‌تر
باید اعتراض‌های احتمالی درباره سن را پیش‌بینی کنند و سن را به دارایی تبدیل کنند: قضاوت، حل مسئله و تجربه.
۳. چالش‌های روانی و رفتاری
احساس شکست
اولین پرسش: «چه زمانی چیزی را شکست می‌نامی؟» نگرش «شکست وجود ندارد، فقط بازخورد وجود دارد» و بازقاب‌بندی کمک می‌کند. تالبوت ماجرای مراجعی را نقل می‌کند که چون گفته بودند مصاحبه «فقط یک گپ» است، بی‌آمادگی رفت و رد شد. به پیشنهاد کوچش برگشت، توضیح داد، دوباره دعوت شد و شغل را گرفت. «تا تمام نشده، تمام نشده است.»
مقاومت و احساس گیر افتادن
- مراجع را مقصر نکنید؛ دنبال چیزی باشید که هنوز نگفته (مثلاً شرمِ یک شکست یا نفرت از شبکه‌سازی).
- پرسش نانسی کلاین: «کدام فرض است که جلوی تو را گرفته؟»
- زبان پاک: «و وقتی گیر کرده‌ای، دوست داری به‌جایش چطور باشی؟»
- منحنی تغییر را یادآوری کنید؛ افت انرژی در جلسه سوم بسیار رایج است.
بی‌عملی
با الهام از مارشال گلداسمیت، پنج دلیل رایج و راه‌حلشان:
| دلیل | راه‌حل |
|---|---|
| هدف واقعاً مال خودش نیست | بازبینی نتیجه خوش‌تعریف |
| زمان و تلاش بیش از انتظار | مدیریت انتظارات از ابتدا |
| دشواری بیش از انتظار | کار روی هویت و عادت‌ها |
| حواس‌پرتی‌های زندگی | اولویت‌بندی دوباره بدون احساس گناه |
| نبود پاداش | تعریف نقاط عطف کوچک و جشن گرفتن آنها |
افت اعتمادبه‌نفس
اعتمادبه‌نفس یک تعمیم است؛ کمتر کسی در همه موقعیت‌ها بی‌اعتماد است. موقعیتی را پیدا کنید که فرد در آن مطمئن است، آن را با سطوح منطقی کاوش کنید و تفاوت‌ها را به موقعیت دشوار «منتقل» کنید. تمرین «جایگاه‌های ادراکی» هم مؤثر است: فرد در جای کسی که او را تحسین می‌کند می‌نشیند و ویژگی‌های خوبش را از زبان او بیان می‌کند. برای ابزارهای بیشتر، اعتماد به نفس را ببینید.
انتظار بیش از حد از کوچ
قرارداد روشن در ابتدا، آشنایی با مثلث درام (قربانی، آزارگر، ناجی) و پرسش‌هایی مثل «چه فرضی درباره کوچینگ داری؟» کمک می‌کند مسئولیت به مراجع برگردد.
کوچ از خودش هم مراقبت کند
این موقعیت‌ها برای کوچ هم سنگین‌اند. سوپرویژن، زمان تأمل و پرسیدن این سؤال از خود که «من چه سهمی در این وضعیت دارم؟» ضروری است. گاهی هم رابطه کوچ و مراجع درست جفت نمی‌شود و ارجاع، تصمیم حرفه‌ای‌تری است.
تمرین کوتاه
اگر در حال حاضر کاری را عقب انداخته‌اید، جدول پنج دلیل گلداسمیت را برای آن پر کنید. کدام دلیل بیشتر صدق می‌کند؟ یک اقدام ۱۵ دقیقه‌ای برای همین امروز تعریف کنید.
پرسش‌های متداول
بعد از اخراج چقدر باید صبر کنم تا جست‌وجو را شروع کنم؟
قاعده ثابتی نیست؛ اما پردازش احساسات پیش از شروع جدی جست‌وجو، کیفیت مصاحبه‌ها را بالا می‌برد.
کوچینگ با درمان چه فرقی دارد؟
کوچینگ رو به آینده و عمل است. اگر نشانه‌های افسردگی شدید دیده شود، ارجاع به متخصص سلامت روان لازم است.
جمع‌بندی
گذارهای دشوار، جایی است که مهارت واقعی کوچ آشکار می‌شود. در بخش بعد به ۱۰۰ روز اول در نقش جدید می‌پردازیم.
برای تمرین موقعیت‌های دشوار در قالب ایفای نقش، دوره ویژه کوچینگ تغییر مسیر شغلی را ببینید.
برگرفته و بازنویسی‌شده از فصل ششم کتاب Essential Career Transition Coaching Skills اثر Caroline Talbott.
بدون دیدگاه